Tegenwoordig staat het concept ecologie centraal in het debat over de verdere ontwikkeling van de landbouw. Het gaat over het veranderen van ons gedrag en het bouwen aan een groenere toekomst. Er staat veel op het spel, zowel voor individuen als voor bedrijven. We kunnen op verschillende niveaus actie ondernemen, maar om actie te ondernemen moeten we de verschillende milieuconcepten begrijpen en ze stap voor stap implementeren. De vraag die we hier moeten beantwoorden is dan ook in welke mate agroecologie duurzame en milieuvriendelijke landbouw belichaamt.
Agro-ecologie is een landbouwbenadering waarbij de voedselproductie geoptimaliseerd wordt zonder negatieve externe effecten op de natuur. Dit landbouwsysteem steunt volledig op de functionaliteiten van ecosystemen. In dit geval gaat het erom de natuur te gebruiken om de productie en het onderhoud ervan te ondersteunen (vermindering van de uitstoot van broeikasgassen, beperking van het gebruik van pesticiden op het land, enz.) Dankzij deze groenere aanpak verbetert de biologische landbouw de milieuprestaties terwijl het economische rendement van de productie behouden blijft . In het algemeen diversifieert agro-ecologie de landbouwproductiesystemen met een verscheidenheid aan gewassen, een uitbreiding van de vruchtwisseling op de velden en de ontwikkeling van agro-ecologische infrastructuren.
De bio-economie is het gebruik van hernieuwbare en gratis energie in overvloed, zoals zonne-energie. Het is een economie die gebaseerd is op de productie en mobilisatie van biomassa, of die nu afkomstig is van bosbouw, landbouw of aquacultuur. De bio-economie is een onuitputtelijke hulpbron die zich in het milieu bevindt en bijdraagt aan de ontwikkeling van agro-ecologie voor een wereld waarin ecologie centraal staat.
Hieronder staan activiteiten die kunnen worden gecategoriseerd als onderdeel van de bio-economie :
"Bio-energie kan op verschillende manieren worden gebruikt. Biomassa kan rechtstreeks ter plaatse worden gebruikt en omgezet in elektriciteit en plaatselijke verwarming. Dit is bijvoorbeeld het geval bij biogasinstallaties met een warmtekrachtkoppeling en een lokaal verwarmingsnetwerk. Biomassa kan ook worden gebruikt als energiebron. Dit gebeurt met houtpellets, die per vrachtwagen worden vervoerd, of met biomethaan, dat in het bestaande aardgasnetwerk kan worden getransporteerd. Deze energiebronnen kunnen dan worden omgezet in elektriciteit en warmte op locaties ver weg van hun plaats van herkomst. Een derde en momenteel zeer aantrekkelijke toepassing is de productie van brandstoffen uit bijvoorbeeld landbouwresiduen en afval. Biomethaan kan worden verkregen uit rest- en afvalstoffen zoals stro of gier en mest. Dit gebeurt in biogasinstallaties waar micro-organismen in afwezigheid van lucht biomassa omzetten inCO2 en methaan (CH4). Naast het gas blijft het zogenaamde fermentatieresidu over, dat kan worden gebruikt als meststof. Dit maakt het mogelijk om een energiebron te verkrijgen in de vorm van methaan en meststof in de vorm van fermentatieresidu. Rest- en afvalstoffen worden zo optimaal benut " - Henning Dicks, agriportance GmbH
Consumenten zetten zich steeds meer in voor de aanpak van milieuproblemen om zelfvoorziening op voedselgebied te bevorderen, verspilling te voorkomen en producten te kopen van lokale en biologische landbouw. Vandaag de dag is een nieuwe manier van produceren, distribueren en consumeren cruciaal. De klimaatcrisis, de gezondheidscrisis en de conflicten in Oekraïne tonen aan hoe kwetsbaar en afhankelijk ons landbouwsysteem is van de globalisering. Daarom vindt er een transformatie van landbouwpraktijken plaats.
Klimaatverandering en de gevolgen daarvan voor de landbouwsector en de voedselzekerheid zijn van groot belang voor het ministerie van Landbouw, en onderzoek levert hieraan een belangrijke bijdrage. Als gevolg hiervan heeft de BMEL een strategie ontwikkeld die niet alleen gericht is op het verhogen van de landbouwproductie, maar ook op de kwaliteit van het voedsel. Er moet een verscheidenheid aan lokaal voedsel beschikbaar zijn voor de hele wereldbevolking. Verdelingsvraagstukken en inkomen spelen hierbij een rol. Naast toegang tot gezond voedsel moet het ook betaalbaar zijn. De productie moet zo duurzaam mogelijk zijn en rekening houden met genderspecifieke kwesties. De specifieke doelen zijn vastgelegd in de 2030 Agenda.
Er zijn veel veranderingen nodig om de nieuwe milieu-uitdagingen aan te gaan. De ontwikkeling van agro-ecologische praktijken maakt het mogelijk om de negatieve externe effecten van intensieve landbouw te verminderen. Parlementair staatssecretaris Dr. Ophelia Nick wees begin dit jaar op het belang van deze verandering: "[...] Het kompas moet duidelijk worden gericht op agroecologie - nationaal en internationaal. We moeten de landbouw herdenken over de hele waardeketen. Onze nieuwe federale regering is hiermee bezig - ook met steunprojecten in Afrika en Azië. Als we elke stap, van productie tot bereiding, richten op duurzaamheid en gezondheid, kunnen we beslissende veranderingen aanbrengen in het systeem en onze planetaire hulpbronnen behouden voor toekomstige generaties. "
Voor de rest experimenteren andere actoren met nieuwe landbouw- en voedingspraktijken die tot doel hebben multidisciplinair werk met verschillende belanghebbenden te initiëren:
Voor veel mensen betekent het consumeren van een product of dienst tegenwoordig dat ze verantwoordelijk zijn voor hun keuzes. Het is algemeen bekend dat de meeste industrieën praktijken gebruiken die een negatieve impact hebben op ons milieu. In het licht hiervan moet de consument een"consom actor" worden en zijn er verschillende manieren om zijn consumptiegedrag duurzamer te maken.
Want als de shoppers van morgen hun eigen consumptie bepalen, zullen bedrijven zich moeten aanpassen aan het consumentengedrag van de bevolking door milieuvriendelijke producten en diensten aan te bieden. Bovendien is het transport van goederen een grote belasting voor het milieu. Het is daarom beter om seizoensgebonden voedsel te consumeren dat afkomstig is van lokale producenten . Korte transportroutes verdienen de voorkeur boven geïmporteerde producten. Bovendien is lokaal voedsel vaak vers en van hoge kwaliteit en wordt het vaak geteeld met behulp van biologische landbouwmethoden . Tot slot betekent consumentengedrag dat de voorkeur geeft aan korte afstanden ook dat kleine producenten worden gesteund. Zij brengen hun expertise in Duitsland in voor een lokale, milieuvriendelijke en solidaire economie.
Als we het hebben over zelfvoorziening, stellen we ons voor dat we al ons voedsel en alledaagse artikelen zelf produceren op het platteland. Laten we niet vergeten dat het niet de bedoeling is om op alle gebieden volledig zelfvoorzienend te zijn. Een deel van je eigen voedsel produceren is een mooi ecologisch initiatief waarmee je de tussenhandel kunt uitschakelen en alleen je eigen oogst kunt consumeren. Er is ook steeds meer landbouwgrond in de steden die door particulieren kan worden bewerkt. Steeds meer mensen besluiten om hun eigen stadsboerderij op te zetten.
Voedselveiligheid is van het grootste belang in deze productiecontext. Daarom kiezen stadsboeren ervoor om zaden te behandelen met gewasbeschermingsmiddelen om hun productie op peil te houden of te reguleren. Er zijn verschillende manieren om plantenorganismen te behandelen en te beschermen:
Deze producten voor de bescherming van plantaardige organismen worden opgeslagen in mestverspreiders, die je hier kunt vinden. Gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt om de productie van plantaardige gewassen in onze samenleving te benutten of juist te reguleren. Landbouwproducten zijn van levensbelang voor mens en dier. Daarom zijn bepaalde verplichtingen met betrekking tot de productie en de keuze van gewasbeschermingsmiddelen noodzakelijk.
Ook bepaalde vormen van kunstmest worden steeds vaker bekritiseerd. Een duurzamer alternatief zou bijvoorbeeld insectenmest kunnen zijn.
"De insectenmeststof is afkomstig van zero waste productie. Dit is een productieconcept waarbij alle geproduceerde producten gebruikt kunnen worden voor bijvoorbeeld planten- of dierenvoeding. Daarbij komt de duurzaamheid van de grondstoffen: Insecten hebben het vermogen om organische reststoffen te valoriseren die normaal gesproken in composterings- of biogasinstallaties terechtkomen. Insectenkweek maakt het mogelijk om deze materiaalstromen op een zeer hoogwaardige manier te benutten, waardoor de voedingsstoffen en energie die ze bevatten direct beschikbaar zijn voor de agrarische waardeketen " - Kai Hempel, madebymade GmbH
"Het bijzondere aan insectenmest is dat het product niet alleen een breed scala aan voedingsstoffen levert, maar ook biologisch gunstige effecten induceert op basis van het voorbeeld van de natuur: Een natuurlijk bestanddeel van de insectenmeststof is chitine. Deze natuurlijke stof komt voor in veel insectenhuiden en is een belangrijke boodschapperstof in de plantenwereld, die dreigende insectenschade aan de plant signaleert. Als planten chitine waarnemen via hun receptoren, activeren ze hun natuurlijke afweer en zorgen ze ervoor dat ze beter beschermd zijn tegen ziekteverwekkers " - Yannik Weinreis, madebymade GmbH
Er zijn veel alternatieve technieken voor gewasbeschermingsmiddelen. Het doel is om verschillende teeltsystemen te combineren die het risico op de verspreiding van bioparasieten verminderen en bodemerosie voorkomen. Hier zijn enkele alternatieve praktijken:
Ecologisch actief zijn betekent ook je energieverbruik in het dagelijks leven beperken. In feite wordt er op dit gebied nog steeds veel verspild door particulieren en bedrijven. Het gebruik van fossiele grondstoffen is meer dan ooit een bedreiging voor ons ecosysteem en we moeten in ons dagelijks leven prioriteit geven aan natuurlijke hulpbronnen. Er zijn eenvoudige maatregelen die we allemaal kunnen nemen, zoals het huis niet oververhitten in de winter, eraan denken om de stekker uit het stopcontact te halen of elektrische apparaten uit te schakelen als we het huis verlaten, korte douches nemen en baden vermijden en huishoudelijke apparaten in de eco-modus gebruiken.
Er is ook een groenere oplossing voor ons dagelijks elektriciteitsverbruik, namelijk zonne-energie. Met deze optie word je consument en producent van je eigen energie, die ook nog eens hernieuwbaar is. De vraag naar zonnepanelen groeit voortdurend. Het is niet alleen milieuvriendelijk, het biedt de gebruiker ook een meerwaarde op lange termijn. De beste installatie is en blijft het fotovoltaïsche systeem op je dak, dat zijn energie haalt uit de zonnestralen. Ook al vergt deze installatie nog een aanzienlijk budget, de investering betaalt zichzelf na ongeveer tien jaar terug.
Heel Europa probeert zijn energieverbruik te verminderen, ook Frankrijk. In een rapport van Ademe worden ook enkele hefbomen voorgesteld om de energieafhankelijkheid te verminderen:
Naast een zonne-energiesysteem kan ook biomassaverwarming interessant zijn voor boerderijen om de koolstofvoetafdruk te verkleinen en het gebruik van hulpbronnen te optimaliseren.
In het algemeen is het de bedoeling een evenwicht te vinden tussen veerkracht en rentabiliteit om onze consumptiepatronen te herdenken ten voordele van de biodiversiteit. Er moeten technieken worden geïmplementeerd om dit te bereiken:
Sommige van deze methoden bewijzen hun waarde al in onze landbouwproductie en we moeten al deze voorbeelden gebruiken om dit soort activiteiten te promoten. De toekomst van de bio-economie hangt grotendeels af van ons consumptiegedrag.